ว่างเว้นทำนา ชาวบ้านศรีสะเกษหาตัดใบตาลมาสาน”ผอบ”ใบตาลใช้วิถีภูมิปัญญาหารายได้เสริม

156


ว่างเว้นทำนา ชาวบ้านศรีสะเกษหาตัดใบตาลมาสาน”ผอบ”
ใบตาลใช่วิถีภูมิปัญญาชาวบ้าน หารายได้เสริมจากการทำนา

โดย…เสนาะ วรรักษ์

ชาวบ้านหนองก๊อก ต.ห้วยสำราญ อ. ขุขันธุ์ จ.ศรีสะเกษ ปีนี้ทำนาไม่ได้ผลดีนัก ขณะว่างเว้นจากการทำนา บางคนตกงานกลับมาอยู่บ้านสาน ออกไปตัเใบตาลมาสาน ผลิตภัณฑ์ใบตาลขายหารายได้

โดยที่มารวมกันนั่งสานที่บ้านของ คุณแม่บัวเกษ ธรรมชาติ ซึ่งมีสถานที่กว้างพอ ด้วยการสาน “ผอบ” (ผะ-อบ) ด้วยใบตาล การมานั่งสานหลายคน นอกจากจะทำงานบริหารร่างกายแล้วยังได้พูดคุยกันแก้เหงาด้วย ยังมีรายได้เสริมจากการขายผลิตภัณฑ์จักสานอีกด้วย

ในการทำผอบนั้นจะต้องหาวัสดุคือใบตาลมาทำด้วยการไปตัดใบตาลที่ปลูกไว้ริมรั้วเอามาผึ่งแดดให้แห้งประมาณครึ่งชั่วโมงก็จะเปลี่ยนจากใบสีเขียวเป็นเขียวอ่อน จะมีความเหนียว แล้วนำมาเก็บไว้ในบ้าน

ขั้นตอนแรกด้วยการเอา “มีดดอก”ปาดใบตาลที่ติดกันให้เป็นชิ้นๆยาวๆ จากใบตาลมี่เป็นใบยาวๆนั้นมาแบ่งเป็นใบเล็กด้วยมีดเช่นกัน เล็กใหญ่แล้วแต่ขนาดของผอบ ผอบใหญ่ก็ใช้ใบตาลแบ่งให้ใหญ่ ต้องใช้ความชำนาญและฝีมือที่ได้ฝึกฝนมา การสานผอบจะยากที่เป็นทรงกลมที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ โดยเฉพาะฝาผอบมีรูปทรงขึ้นมา เหมือนผาหม้อดิน นับว่าเป็นผลิตภัณฑ์ชั้นสูงกว่าชนิดอื่น

นอกจากนี้ยังมีการสาน “กล่องสี่เหลี่ยมสำหรับเก็บสิ่งของต่างๆ สานกระติบข้าว กระเป๋าถือสุภาพสตรี ตะกร้าไปจ่ายตลาด ต่อมามีการนำไปย้อมสีมาสานสลับสีให้สวยงามมากขึ้น ขณะนี้ได้พัฒนามาทำเป็นของฝากของชำรวยเล็กใช้ในงานแต่งงาน งานขึ้นบ้านใหม่ ซึ่งจะมีการสั่งทำครั้งละมาก ๆ จะต้องใช้ฝีมือคุณยายเหล่านี้ทำขึ้นมา สำหรับราคาก็จะมีราคาตั้งแต่ 50 80 100 200 500 1,000 บาท ผลิตภัณฑ์เหล่านี้มีการจำหน่ายระบายออกไปเรื่อย สร้างรายได้เสริมจากการทำนาได้เป็นอย่างดี

นางเอี้ยง ศิริจันทร์ อายุ 76 ปี ชาวบ้าน(ซึ่งเป็นชนเผ่าเขมร พูดไทยไม่แข็งแรงจึงต้องมีล่ามแปล) บอกว่า หลังจากที่ว่างเว้นจากการทำนาทำสวน ก็จะมารวมกลุ่มนำใบตาลโตนด มาสานเป็นผอบ ซึ่งมีทั้งขนาดเล็ก กลาง ไปจนถึงขนาดใหญ่ ซึ่งแต่ละวันจะสามารถสานผอบ ได้ประมาณวันละ 2-3 อัน (ขนาดใหญ่) เมื่อสานเสร็จก็จะเก็บรวบรวมกันไว้ และจะมีพ่อค้า-แม่ค้า เข้ามารับซื้อ ทำให้มีรายได้เสริมในช่วงว่างเว้นการกงานได้เป็นอย่างดี

นายสำราญ อย่ากาง กำนันตำบลห้วยสำราญ บอกกล่าวถึงเรื่องราวการสานผอบด้วยใบตาล ว่า หลังจากที่ขึ้นไปตัดใบตาลมาแล้ว ก็จะนำมาตากแดดพอประมาณ หลังจากนั้นก็จะนำไปกรีดเป็นเส้นๆ ซึ่งจะมีทั้งเส้นขนาดใหญ่ ขนาดกลาง และขนาดเล็ก เพื่อที่จะนำไปสานผอบ ก็ถือว่าการสานผอบจากใบตาล ถือได้ว่าเป็น สินค้า โอทอป ให้แก่หมู่บ้าน สามารถสร้างรายให้แก่ชาวบ้าน และชุมชน โดยเฉพาะผู้สูงอายุได้เป็นอย่างดี

ส่วน นายรวม กวดรันธ์ ซึ่งเติบโตจากบ้านนี้ กล่าวว่า ในส่วนของผลิตภัณฑ์ จะมีทั้งที่เป็นสีจากธรรมชาติจากใบตาลอ่อน และอีกส่วนหนึ่งจะเป็นการย้อมสี ซึ่งในการย้อมสีนี่ลูกค้าจะสั่งตามความต้องการ และในส่วนของ ของชำร่วย ก็จะมีหลากหลายแบบให้เลือก ซึ่งลูกค้าจะสั่งซื้อเริ่มจาก 1,000 ชิ้นขึ้นไป จะนำไปใช้ในงานแต่งงาน งานเกษียณอายุราชการ จวบจนไปถึงงานมงคลต่างๆ

ด้านนายศราวุธ ชนะชัย เกษตรอำเภอขุขันธ์ กล่าวว่า ในส่วนของกรมวิชาการเกษตรได้ส่งเสริมให้ชาวบ้าน โดยมีการจัดอบรมโดยนำวิทยากรผู้เชี่ยวชาญมาให้ความรู้ แก่ชาวบ้านบางส่วน ซึ่งบางส่วนชาวบ้านได้ยึดมาเป็นอาชีพอยู่แล้ว ก็จะมีการเพิ่มเติมในการออกแบบให้สวยงาม พร้อมกับเพิ่มช่องทางการตลาดให้ด้วย ในรูปแบบต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ เพื่อที่จะสร้างรายได้ที่มั่นคงให้แก่ชาวบ้านในพื้นที่ 22 ตำบลของอำเภอขุขันธ์ต่อไป